Page 117 - Demo

115Skulptura arkaike dhe ajo klasikeSkulptura, ashtu si dhe arkitektura njohu nj%u00eb zhvillim t%u00eb konsideruesh%u00ebm n%u00eb t%u00eb gjitha kolonit%u00eb greke. Objekte arkeologjike t%u00eb gjendura n%u00eb k%u00ebto qytete, datojn%u00eb q%u00eb nga periudha arkaike, me replika a kopje t%u00eb shumta t%u00eb nj%u00eb niveli relativisht t%u00eb lart%u00eb. Q%u00ebllimi i realizimit t%u00eb tyre, ashtu si n%u00eb t%u00ebr%u00eb bot%u00ebn antike, ishte zbukurimi i shesheve publike, i nd%u00ebrtesave e i institucioneve publike e kulturore-fetare, apo banesave private. Nj%u00eb pjes%u00eb e r%u00ebnd%u00ebsishme e k%u00ebtyre veprave u realizua n%u00eb p%u00ebrmasa t%u00eb m%u00ebdha dhe t%u00eb vogla. Buste e statuja i kushtoheshin figurave t%u00eb sunduesve, hyjve, luft%u00ebtar%u00ebve, atlet%u00ebve, filozof%u00ebve etj. Skulptura klasike greke e zhvilluar mes shekujve IV-I p.e.r., num%u00ebron shembuj t%u00eb shumt%u00eb t%u00eb realizimeve t%u00eb shquara t%u00eb stilit klasik, si%u00e7 %u00ebsht%u00eb rasti i nj%u00eb replike n%u00eb mermer e shekullit II t%u00eb per%u00ebndesh%u00ebs Athin%u00eb, gjetur n%u00eb Apoloni. E till%u00eb paraqitet dhe nj%u00eb replik%u00eb e von%u00eb e %u201cApolonit pitik%u201d, kult q%u00eb lidhej me loj%u00ebrat gjimnastikore q%u00eb zhvilloheshin n%u00eb qytet. Vepra, edhe pse e d%u00ebmtuar n%u00eb nj%u00eb pjes%u00eb t%u00eb madhe t%u00eb gjymtyr%u00ebve dhe kok%u00ebs, shpreh idealin e bukuris%u00eb fizike, zhvillohet n%u00eb m%u00ebnyr%u00eb harmonike, proporcione t%u00eb p%u00ebrsosura e l%u00ebvizje elegante. Veprave t%u00eb gjetura n%u00eb Apoloni iu bashk%u00ebngjiten ato t%u00eb gjetura n%u00eb Butrint ku spikat %u201cHerkolanezja e madhe%u201d, nj%u00eb kopje romake sipas prototipit klasik grek. N%u00eb shekullin III p.e.r., pas pushtimit romak e sidomos n%u00eb shekujt e par%u00eb t%u00eb er%u00ebs son%u00eb, pra n%u00eb periudh%u00ebn e von%u00eb antike u zhvillua nj%u00eb tipologji e re tematike sidomos n%u00eb skulptur%u00ebn monumentale. V%u00ebnia n%u00eb dukje e gjendjes shpirt%u00ebrore t%u00eb personazhit, nj%u00eb meditim, %u201ctrishtim%u201d e munges%u00eb plastike, p%u00ebrs%u00ebriten shpesh si karakteristika kryesore t%u00eb k%u00ebsaj skulpture. Vlen t%u00eb p%u00ebrmenden trupat e disa magjistrat%u00ebve apo %u201cKoka e filozofit%u201d. Mozaiku dhe qeramikaMozaiku si art aplikativ dekorativ ishte nj%u00eb nga elementet kryesore t%u00eb dekoreve t%u00eb dyshemes%u00eb, n%u00eb t%u00eb gjitha kolonit%u00eb bregdetare helene. Aplikimi i tij rezervohej kryesisht p%u00ebr dekoret e institucioneve t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme si nd%u00ebrtesat publike ose t%u00eb atyre private, t%u00eb objekteve t%u00eb kultit apo t%u00eb termeve. Pjesa m%u00eb e madhe e tyre jan%u00eb realizuar sidomos p%u00ebrgjat%u00eb sundimit romak t%u00eb kolonive. Mozaiku m%u00eb i hersh%u00ebm daton n%u00eb fundin e shekullit IV p.e.r. dhe %u00ebsht%u00eb zbuluar n%u00eb Durr%u00ebs. N%u00eb t%u00eb paraqitet nj%u00eb kok%u00eb vajze, e punuar me gur%u00eb zalli me tri ngjyra q%u00eb rrethohet nga zambak%u00eb t%u00eb lakuar. Qeramika, si nj%u00eb nga z%u00ebrat kryesor%u00eb t%u00eb artit helen q%u00eb n%u00eb fillesat e tij, patjet%u00ebr q%u00eb do t%u00eb zinte nj%u00eb vend t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm dhe n%u00eb mbetjet arkeologjike t%u00eb kolonive bregdetare n%u00eb Ilirin%u00eb per%u00ebndimore. Pjesa m%u00eb e madhe e tyre p%u00ebr shkak dhe t%u00eb leht%u00ebsis%u00eb s%u00eb transportimit, %u00ebsht%u00eb v%u00ebshtir%u00eb t%u00eb etiketohen si vepra t%u00eb realizuara n%u00eb vendin e gjetjes, pasi mund t%u00eb jen%u00eb edhe objekte importi. Fig. 7. Apoloni pitik, mermer, Apolloni shek. II-III p.e.r.Fig. 9. Koka e filozofit, Apolloni, shek. II-III p.e.r.Fig. 10. Magjistrat i ri, mermer, Apolloni, shek. III p.e.r.Fig. 11. Figur%u00eb gruaje e ngjyrosur e stilit arkaik, shek. VI p.e.r., ApolloniFig. 12. Kok%u00eb gruaje e rrethuar me ornamente floreale, (bukuroshja e Durr%u00ebsit), Dyrrah, shek. IV-III p.e.r., mozaikFig. 8. Herkulanea, shkolla e Parksitelit, Butrint